อาการแรก เมื่อเริ่มตั้งครรภ์

 

จากผู้หญิงคนหนึ่ง...กลายมาเป็นคุณแม่คนหนึ่ง

มีคนเคยถามผมว่า

"หมอคะ...ตอนนี้ลูกในท้องตัวใหญ่แค่ไหนแล้ว?"

คำถามนี้ตอบทีไรก็สนุกทุกที

เพราะช่วงแรกของการตั้งครรภ์นั้น เด็กยังตัวเล็กมาก เล็กจนแทบไม่น่าเชื่อว่าจะเติบโตขึ้นมาเป็นเด็กตัวอ้วนจ้ำม่ำได้ในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า

ตอนอายุครรภ์ประมาณ 5 สัปดาห์ ตัวอ่อนมีขนาดเล็กกว่าปลายปากกาลูกลื่นเสียอีก

6 สัปดาห์ ตัวประมาณเม็ดสาคู

7 สัปดาห์ ตัวประมาณเม็ดข้าวสาร

8 สัปดาห์ ตัวประมาณเมล็ดถั่วเม็ดเล็กๆ

9 สัปดาห์ ตัวประมาณเม็ดมะม่วงหิมพานต์

12 สัปดาห์ ตัวประมาณไส้กรอกค็อกเทลชิ้นสั้นๆ

ขนาดที่เล่าให้ฟังนี้เป็นเพียงการเปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายๆ เท่านั้นนะครับ เพราะเด็กแต่ละคนก็อาจมีขนาดต่างกันได้เล็กน้อย

แต่ถึงตัวเด็กจะยังเล็กนิดเดียว...

คุณแม่กลับเริ่มรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงได้มากกว่าที่คิด

อาการแรกเริ่มของการตั้งครรภ์

จำง่ายๆ ครับ

"เต่ง - ตึง - หน่วง - ฉี่บ่อย"

สี่คำนี้แทบจะเป็นเครื่องหมายการค้าของคนท้องอ่อนๆ เลยทีเดียว

เต่ง

หลายคนคิดว่าพอท้องแล้วอาการเต่งๆ ในท้องน้อยเกิดจากมดลูกโต

จริง...แต่ยังไม่จริงทั้งหมด

ตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์ ฮอร์โมนในร่างกายจะเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เลือดจะมาเลี้ยงบริเวณอุ้งเชิงกรานมากขึ้น เนื้อเยื่อรอบมดลูกนุ่มขึ้น บวมขึ้น และมดลูกเองก็เริ่มขยายตัวเพื่อเตรียมบ้านหลังใหม่ให้เจ้าตัวเล็ก

คุณแม่จึงรู้สึกเหมือนมีอะไรมาเติมลมอยู่ในท้องน้อย

ไม่ถึงกับปวด

แต่รู้สึกว่า "มันมีอะไรอยู่ตรงนั้น"

อารมณ์คล้ายๆ ตอนที่เต้านมเริ่มคัดก่อนมีประจำเดือนนั่นแหละครับ

ตึง

มดลูกของผู้หญิงไม่ได้ลอยอิสระอยู่ในช่องท้อง

แต่ถูกยึดเอาไว้ด้วยเส้นเอ็นหลายเส้น

หนึ่งในนั้นคือเส้นเอ็นที่เรียกว่า Round Ligament

หน้าตาของมันเป็นเส้นเอ็นกลมๆ พาดออกจากมดลูกไปยังขาหนีบทั้งสองข้าง

ลองนึกภาพมดลูกเป็นเต็นท์

Round Ligament ก็เหมือนเชือกที่ช่วยพยุงเต็นท์เอาไว้

พอมดลูกเริ่มโต เชือกเหล่านี้ก็ถูกดึงตึงมากขึ้น

เวลาลุกจากเตียงเร็วๆ

พลิกตัวเร็วๆ

ไอแรงๆ

หรือเปลี่ยนท่ากะทันหัน

บางคนจะรู้สึกเจ็บแปล๊บที่ขาหนีบหรือท้องน้อยด้านใดด้านหนึ่ง

อาการนี้พบได้บ่อยมาก

และโดยมากไม่ได้อันตรายอะไร

ถ้าลุกช้าๆ เปลี่ยนท่าช้าๆ อาการก็มักจะดีขึ้นเอง

หน่วง

อาการนี้คุณแม่หลายคนบรรยายได้เหมือนกันหมด

"เหมือนจะมีประจำเดือน"

"เหมือนมีอะไรถ่วงอยู่ในท้องน้อย"

"เดินเยอะแล้วรู้สึกหนักๆ"

ความรู้สึกหน่วงนี้เกิดจากหลายอย่างรวมกัน

ทั้งมดลูกที่กำลังขยายตัว

เลือดที่มาเลี้ยงอุ้งเชิงกรานมากขึ้น

รวมทั้งเอ็นและเนื้อเยื่อต่างๆ ที่กำลังปรับตัวให้รองรับการตั้งครรภ์

ดังนั้นอาการหน่วงเล็กน้อยจึงเป็นเรื่องปกติ

แต่สิ่งที่ต้องแยกให้ออกก็คือ

หน่วง กับ บีบ

หน่วง เป็นอาการปกติ

แต่ถ้าปวดบีบเป็นพักๆ คล้ายปวดประจำเดือนมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะถ้ามีเลือดออกทางช่องคลอดร่วมด้วย อันนี้ควรปรึกษาแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะแท้งคุกคามได้

ฉี่บ่อย

เรื่องนี้แทบทุกคนต้องเจอ

บางคนกลางคืนลุกเข้าห้องน้ำจนสามีงง

"เมื่อกี้ก็เพิ่งไปไม่ใช่เหรอ?"

ความจริงแล้วไม่ได้เป็นเพราะคุณแม่คิดไปเอง

ในท้องน้อยของเรานั้น

ด้านหน้าสุดคือกระเพาะปัสสาวะ

ด้านหลังคือมดลูก

เมื่อมดลูกเริ่มขยายตัว ก็จะเบียดพื้นที่ของกระเพาะปัสสาวะให้เล็กลง

แถมในช่วงแรกของการตั้งครรภ์ ไตก็ทำงานมากขึ้นกว่าปกติอีกด้วย

ผลก็คือ

ปัสสาวะบ่อยขึ้น

ปวดปัสสาวะง่ายขึ้น

เข้าห้องน้ำถี่ขึ้น

แต่...

ต้องบ่อยอย่างเดียว

ไม่ควรแสบ

ไม่ควรขัด

ไม่ควรปวด

ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อาจเป็นการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ซึ่งควรพบแพทย์

แล้วอาการพวกนี้จะอยู่ไปถึงเมื่อไหร่?

ข่าวดีคือ...

ไม่นานครับ

เมื่ออายุครรภ์ประมาณ 12 สัปดาห์ มดลูกจะโตพ้นกระดูกหัวหน่าวขึ้นไปอยู่ในช่องท้อง

แรงกดต่อกระเพาะปัสสาวะก็จะลดลง

อาการปัสสาวะบ่อยหลายคนจึงดีขึ้น

อาการเต่ง ตึง และหน่วงก็มักจะค่อยๆ ปรับตัวได้

ร่างกายเริ่มชินกับการตั้งครรภ์มากขึ้น

สรุปแบบจำง่ายๆ

ถ้าคุณแม่เพิ่งเริ่มตั้งครรภ์

แล้วรู้สึก

เต่ง

ตึง

หน่วง

ฉี่บ่อย

ไม่ต้องตกใจครับ

ส่วนใหญ่เป็นสัญญาณปกติของร่างกายที่กำลังปรับตัวเพื่อต้อนรับสมาชิกใหม่

ถึงแม้ตอนนี้ลูกในท้องจะยังตัวเล็กแค่เม็ดข้าวสาร

แต่ร่างกายของคุณแม่กำลังเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่แล้ว

เพราะตั้งแต่วินาทีที่รู้ว่าตัวเองตั้งครรภ์

คุณไม่ได้เป็นเพียงผู้หญิงคนหนึ่งอีกต่อไป

แต่กำลังจะกลายเป็น "คุณแม่" ของใครสักคนแล้วครับ

Reference 

Williams Obstetrics, 26th Edition, Chapters 4–5

Creasy & Resnik's Maternal-Fetal Medicine, 9th Edition

Berek & Novak's Gynecology, 17th Edition

Cunningham FG et al. Maternal Physiologic Adaptations to Pregnancy, Williams Obstetrics 26e.

 

ส่วนอาการแพ้ท้อง อ่านต่อตามนี้เลยครับ

แพ้ท้อง