ตั้งครรภ์อยู่..ฉีดวัคซีน COVID ดีไหม.??
คนท้องกับ COVID-19 ... ควรฉีดวัคซีนหรือไม่ ?
ทุกวันนี้ถึงแม้ COVID-19 จะไม่ใช่ข่าวใหญ่เหมือนเมื่อหลายปีก่อน แต่เชื้อไวรัสตัวนี้ก็ยังไม่ได้หายไปไหน มันยังคงอยู่กับพวกเราเหมือนไข้หวัดสายพันธุ์ใหม่ที่พร้อมจะกลับมาระบาดได้เป็นระยะๆ
คนทั่วไปอาจจะติดแล้วเป็นแค่หวัด มีไข้ ไอ เจ็บคอ นอนพักไม่กี่วันก็หาย
แต่สำหรับคนท้อง...
คำถามก็ยังเหมือนเดิม
"ถ้าติดโควิดขึ้นมาจะเป็นอะไรมากไหม ?"
"วัคซีนยังจำเป็นอยู่หรือเปล่า ?"
"ฉีดวัคซีนตอนท้องจะอันตรายกับลูกไหม ?"
เอาล่ะครับ วันนี้เรามาคุยกันแบบง่ายๆ ภาษาชาวบ้าน แต่เอาข้อมูลทางการแพทย์ล้วนๆ ไม่มีมโน ไม่มีเดา
ก่อนอื่น...มารู้จักเจ้าตัวร้ายกันก่อน
COVID-19 เป็นชื่อโรค
ส่วนชื่อจริงของเชื้อก็คือ SARS-CoV-2
เป็นไวรัสชนิด RNA Virus หน้าตากลมๆ มีหนามแหลมรอบตัว เวลาส่องด้วยกล้องอิเล็กตรอนจะดูคล้ายมงกุฎ จึงเป็นที่มาของคำว่า Corona
มันเริ่มระบาดครั้งแรกในปลายปี 2019 ที่ประเทศจีน แล้วหลังจากนั้นก็เดินทางท่องเที่ยวฟรีไปทั่วโลกเร็วกว่านักท่องเที่ยวเสียอีก
ระหว่างทางก็กลายพันธุ์ไปเรื่อยๆ
บางสายพันธุ์ติดง่ายขึ้น
บางสายพันธุ์หลบภูมิคุ้มกันเก่งขึ้น
บางสายพันธุ์รุนแรงขึ้น
แต่ก็มีบางสายพันธุ์ที่ติดง่ายมากแต่ความรุนแรงลดลง
สรุปง่ายๆ คือไวรัสไม่ได้วิวัฒนาการไปในทิศทางเดียวเสมอไป
แต่สิ่งที่แน่นอนคือ...
มันยังอยู่กับเรา
และยังสามารถทำให้คนป่วยหนักหรือเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง
หนึ่งในนั้นคือ "หญิงตั้งครรภ์"
ทำไมคนท้องถึงเป็นกลุ่มเสี่ยง ?
หลายคนคิดว่าคนท้องก็แค่มีพุงใหญ่ขึ้น
ความจริงไม่ใช่เลยครับ
ร่างกายคนท้องเปลี่ยนแปลงแทบทุกระบบ
หัวใจทำงานหนักขึ้น
ปริมาณเลือดเพิ่มขึ้น
ร่างกายต้องใช้ออกซิเจนมากขึ้น
กระบังลมถูกดันสูงขึ้นเรื่อยๆ เมื่อมดลูกโตขึ้น
ปอดจึงมีพื้นที่ขยายตัวน้อยลง
ลองนึกภาพว่าปอดที่เคยเป็นบ้านเดี่ยว ตอนนี้เหลือเป็นทาวน์เฮาส์
ยังอยู่ได้ แต่พื้นที่ลดลง
ดังนั้นถ้ามีโรคปอดอักเสบเข้ามาซ้ำเติม
คนท้องจึงมีโอกาสเหนื่อยง่ายกว่า หายใจลำบากกว่า และทรุดเร็วกว่าคนทั่วไป
ข้อมูลจากทั่วโลกพบตรงกันว่า
หญิงตั้งครรภ์ที่ติด COVID-19 มีโอกาส
- เข้าห้อง ICU มากขึ้น
- ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจมากขึ้น
- มีโอกาสเสียชีวิตสูงขึ้น
- คลอดก่อนกำหนดมากขึ้น
เมื่อเทียบกับผู้หญิงวัยเดียวกันที่ไม่ได้ตั้งครรภ์
แล้วลูกในท้องจะเป็นอะไรไหม ?
นี่แหละคือคำถามยอดฮิต
ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า
ลูกไม่ได้หายใจเอง
ลูกใช้ออกซิเจนจากแม่ผ่านทางรก
พูดง่ายๆ คือปอดแม่คู่เดียวใช้กันสองชีวิต
ถ้าแม่ปอดอักเสบรุนแรง
ออกซิเจนในเลือดแม่ลดลง
ลูกก็ได้รับผลกระทบตามไปด้วย
โชคดีที่ในคนไข้ส่วนใหญ่ ทารกมักไม่ได้ขาดออกซิเจนรุนแรง
แต่ถ้าแม่ป่วยหนักมาก
ความเสี่ยงต่างๆ จะเพิ่มขึ้น เช่น
- คลอดก่อนกำหนด
- ทารกเจริญเติบโตช้า
- ภาวะเครียดของทารกในครรภ์
- ทารกเสียชีวิตในครรภ์
ยิ่งแม่ป่วยหนัก ความเสี่ยงก็ยิ่งมากขึ้น
แล้ววัคซีนล่ะ ?
นี่แหละประเด็นใหญ่
ช่วงแรกๆ ที่วัคซีนออกมาใหม่ คนกลัวกันมาก
กลัววัคซีน
กลัวผลข้างเคียง
กลัวลูกพิการ
กลัวแท้ง
กลัวสารพัดอย่าง
ซึ่งก็เข้าใจได้ครับ
เพราะตอนนั้นข้อมูลยังมีไม่มาก
แต่ปัจจุบันเวลาผ่านมาหลายปีแล้ว
มีหญิงตั้งครรภ์ทั่วโลกได้รับวัคซีนไปหลายล้านคน
ข้อมูลจึงชัดเจนขึ้นมาก
และข่าวดีก็คือ
ยังไม่พบว่าการฉีดวัคซีน COVID-19 เพิ่มความเสี่ยงต่อ
- การแท้ง
- ความพิการแต่กำเนิด
- การคลอดก่อนกำหนด
- ภาวะแทรกซ้อนสำคัญของการตั้งครรภ์
เมื่อเทียบกับคนที่ไม่ได้ฉีดวัคซีน
วัคซีนช่วยอะไรได้บ้าง ?
วัคซีนไม่ได้ทำให้เราเป็นซูเปอร์ฮีโร่
ฉีดแล้วก็ยังติดเชื้อได้
แต่สิ่งที่วัคซีนทำได้ดีมากคือ
ลดความรุนแรงของโรค
ลดการนอนโรงพยาบาล
ลดการเข้า ICU
และลดการเสียชีวิต
พูดง่ายๆ
วัคซีนอาจกันโจรไม่ได้ 100%
แต่ช่วยเปลี่ยนจากโจรถือปืนกล
ให้เหลือโจรถือหนังสติ๊ก
แล้วลูกได้ประโยชน์อะไรไหม ?
ได้ครับ
และเป็นข้อดีที่หลายคนไม่รู้
หลังฉีดวัคซีน ร่างกายแม่จะสร้างภูมิคุ้มกันขึ้นมา
ภูมิคุ้มกันชนิด IgG สามารถผ่านรกไปสู่ลูกได้
แปลว่า
ลูกจะได้รับภูมิคุ้มกันจากแม่ติดตัวไปตั้งแต่เกิด
เหมือนคุณแม่ซื้อประกันชีวิตชั่วคราวให้ลูกตั้งแต่อยู่ในท้อง
โดยที่ลูกยังไม่ต้องจ่ายเบี้ยประกันเองเลยสักบาท
แล้วควรฉีดเมื่อไร ?
คำแนะนำปัจจุบันขององค์กรวิชาชีพทั่วโลก รวมถึงราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย
แนะนำให้หญิงตั้งครรภ์สามารถรับวัคซีน COVID-19 ได้ทุกอายุครรภ์
ไม่จำเป็นต้องรอ 12 สัปดาห์เหมือนในอดีต
และคุณแม่ที่ให้นมบุตรก็สามารถฉีดได้เช่นกัน
วัคซีนไม่ได้ทำให้ต้องหยุดให้นม
ตรงกันข้าม
แอนติบอดีบางส่วนยังส่งผ่านทางน้ำนมไปสู่ลูกได้อีกด้วย
สรุปสุดท้าย
ทุกครั้งที่มีคนถามว่า
"หมอคะ หนูควรฉีดวัคซีนไหม ?"
ผมมักย้อนถามกลับในใจว่า
"คุณกลัวอะไรมากกว่ากัน"
กลัววัคซีนที่มีข้อมูลความปลอดภัยจากคนหลายล้านคนทั่วโลก
หรือ
กลัวโรคที่เคยคร่าชีวิตคนไปหลายล้านคนทั่วโลกเช่นกัน
แน่นอนว่าไม่มีวัคซีนตัวไหนในโลกที่ปลอดภัย 100%
แต่ในทางการแพทย์ เราไม่ได้เปรียบเทียบกับศูนย์
เราเปรียบเทียบกับความเสี่ยงของโรค
และเมื่อชั่งน้ำหนักทั้งสองข้างแล้ว
ข้อมูลปัจจุบันชัดเจนมากว่า
สำหรับหญิงตั้งครรภ์
ประโยชน์ของการได้รับวัคซีน COVID-19 มีมากกว่าความเสี่ยงอย่างชัดเจน
ดังนั้นหากคุณกำลังตั้งครรภ์อยู่
การได้รับวัคซีนตามคำแนะนำของแพทย์
ยังคงเป็นหนึ่งในวิธีที่ดีที่สุดในการปกป้อง
ทั้งตัวคุณเอง
และลูกน้อยในครรภ์ครับ
แหล่งอ้างอิงหลัก
Williams Obstetrics, 26th Edition (บท Medical Disorders and Infections in Pregnancy)
ACOG Practice Advisory: COVID-19 Vaccination Considerations for Obstetric–Gynecologic Care
CDC: COVID-19 Vaccines While Pregnant or Breastfeeding
RCOG Coronavirus Infection in Pregnancy Guidelines
WHO Strategic Advisory Group of Experts (SAGE) on COVID-19 Vaccines
AJOG และ Obstetrics & Gynecology publications เกี่ยวกับ COVID-19 in Pregnancy (2021–2025)
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น