กลับมามีเพศสัมพันธ์อีกครั้งตอนหลังคลอด

 

ทำไมคลอดลูกแล้วไม่ค่อยมีอารมณ์...ต่อมความรู้สึกทางเพศหายไปไหน?

เกิดมาเป็นผู้หญิงนี่ไม่ง่ายเลยครับ

ตอนเป็นสาวก็ต้องสวย ต้องดูแลตัวเอง ต้องเป็นแฟนที่น่ารัก พอแต่งงานก็ต้องเป็นภรรยาสุดที่รักของสามี พอท้องก็เริ่มงง ๆ เพราะสังขารไม่ค่อยให้ ความคล่องตัวที่เคยมีก็หายไปครึ่งหนึ่ง จะก้มจะเงยก็ลำบาก จะโรแมนติกก็เหนื่อยง่าย

แต่พอคลอดลูกออกมาแล้ว คราวนี้ชีวิตเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

ธรรมชาติสร้างผู้หญิงให้เป็น "แม่" ได้เก่งเหลือเกิน จนบางครั้งบทบาทของ "เมีย" ก็ถูกดันไปนั่งรออยู่แถวหลัง

ฮอร์โมนต่าง ๆ ที่ช่วยให้ร่างกายสร้างน้ำนมสำหรับลูกน้อย กลับมีผลข้างเคียงเล็ก ๆ คือไปกดการทำงานของฮอร์โมนเพศบางส่วน ทำให้คุณแม่หลายคนรู้สึกว่าความต้องการทางเพศลดลง ช่องคลอดแห้งง่าย และไม่สดใสร่าเริงเหมือนก่อนตั้งครรภ์

ส่วนคุณพ่อทั้งหลาย...

อดทนมาหลายเดือนแล้ว พอคลอดเสร็จก็นึกว่าจะได้ฉลองชัยชนะเสียที

ปรากฏว่าหมอยังสั่งให้งดต่ออีกหลายสัปดาห์

คุณพ่อจึงได้แต่นอนก่ายหน้าผาก มองลูกดูดนมแม่อย่างมีความสุขปนเศร้านิด ๆ

...ชีวิตคนเราก็เป็นเช่นนี้เอง

คุณแม่หลังคลอดจำนวนไม่น้อยเริ่มสงสัยตัวเองว่า

"ทำไมหลังมีลูกแล้วไม่ค่อยมีอารมณ์เหมือนเดิม"

บางคนถึงกับคิดว่าตอนคลอดหมออาจเผลอตัดต่อมอะไรบางอย่างออกไปโดยไม่ได้บอก

ความจริงแล้วไม่ได้มีต่อมอะไรหายไปหรอกครับ

แต่มีหลายเหตุผลที่ทำให้ความรู้สึกเหล่านั้นเปลี่ยนไป

เรื่องของฮอร์โมน

หลังคลอด โดยเฉพาะในคุณแม่ที่ให้นมลูก ร่างกายจะสร้างฮอร์โมนโปรแลคติน (Prolactin) ในระดับสูง

ฮอร์โมนตัวนี้มีหน้าที่ช่วยผลิตน้ำนมให้ลูก

แต่ในขณะเดียวกันก็ทำให้ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลงชั่วคราว

ผลที่ตามมาคือ

- ช่องคลอดแห้งง่ายขึ้น

- การหล่อลื่นลดลง

- เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ได้ง่ายขึ้น

- ความต้องการทางเพศลดลง

ดังนั้นที่คุณแม่รู้สึกว่า "ไม่ค่อยมีอารมณ์" จึงเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติ

แต่ไม่ได้เกิดกับทุกคน และไม่ได้เป็นถาวร

เมื่อเวลาผ่านไป ร่างกายค่อย ๆ ปรับตัว ความรู้สึกต่าง ๆ ก็มักจะกลับมาได้เอง

หุ่นที่เปลี่ยนไป กับความมั่นใจที่หายไป

อีกเรื่องหนึ่งที่กระทบจิตใจคุณแม่ไม่น้อยก็คือรูปร่างหน้าตา

ก่อนท้องเคยเอวคอด สะโพกผาย ผิวพรรณเปล่งปลั่ง

พอคลอดแล้ว

พุงยังไม่ยุบ

หน้าท้องยังลาย

น้ำหนักยังไม่ลง

บางคนผมร่วง

บางคนหน้าโทรมจากการอดนอน

สมัยสาว ๆ เดินผ่านกระจกแล้วยังอดหันกลับไปมองตัวเองอีกทีไม่ได้

แต่หลังคลอดบางคนเดินผ่านกระจกแล้วรีบเดินให้เร็วขึ้น

ความไม่มั่นใจในรูปร่างเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้หญิงจำนวนมากไม่อยากมีเพศสัมพันธ์

ไม่ใช่เพราะไม่รักสามี

แต่เพราะรู้สึกว่าตัวเองไม่สวยเหมือนเดิม

ซึ่งความจริงแล้ว คุณพ่อส่วนใหญ่ไม่ได้สนใจเรื่องเหล่านี้มากเท่ากับที่คุณแม่คิดหรอกครับ

หน้าอกที่ใหญ่ขึ้น แต่กลับไม่อยากให้ใครแตะ

ธรรมชาติช่างมีอารมณ์ขันอยู่เหมือนกัน

ตอนเป็นสาวบางคนพยายามทุกวิถีทางเพื่อให้หน้าอกใหญ่ขึ้น

แต่พอคลอดลูกเท่านั้นแหละ

ไม่ต้องพยายามอะไรเลย

มาเองเป็นคัพ

แต่ปัญหาคือ

หน้าอกที่ใหญ่ขึ้นนั้นมักจะคัดตึง เจ็บ และไวต่อการสัมผัสมากกว่าปกติ

คุณพ่อมองแล้วรู้สึกตื่นเต้น

แต่คุณแม่กลับรู้สึกว่า

"อย่ามายุ่งกับนมฉันนะ"

เพราะแค่ลูกดูดทั้งวันก็แทบจะไม่มีแรงเหลือแล้ว

นี่จึงเป็นอีกหนึ่งความไม่เข้าใจกันเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นได้บ่อยหลังคลอด

ช่องคลอดไม่ได้พัง แต่ต้องใช้เวลาฟื้นตัว

มีความเชื่อกันมานานว่า

คลอดลูกแล้วช่องคลอดจะหลวมถาวร

ความจริงไม่ใช่อย่างนั้น

แม้การคลอดจะทำให้กล้ามเนื้อและเนื้อเยื่ออุ้งเชิงกรานถูกยืดออกอย่างมาก แต่ร่างกายก็มีความสามารถฟื้นตัวได้ดี

ในช่วงหลายเดือนหลังคลอด กล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อต่าง ๆ จะค่อย ๆ กลับคืนสภาพ

อย่างไรก็ตาม

ในช่วงแรกคุณแม่อาจยังรู้สึกไม่มั่นใจ

อาจรู้สึกว่าช่องคลอดไม่กระชับเหมือนเดิม

หรือบางครั้งมีเสียงลมเข้าออกระหว่างมีเพศสัมพันธ์จนเกิดเสียงปู๊ดป๊าดชวนเสียสมาธิ

สิ่งเหล่านี้พบได้บ่อยและมักดีขึ้นตามเวลา

การบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอย่างสม่ำเสมอก็ช่วยได้มากเช่นกัน

แผลหายแล้ว แต่ยังเจ็บได้

หลังคลอดประมาณ 6 สัปดาห์ แผลส่วนใหญ่มักหายดีแล้ว

แต่บางคนยังมีอาการเจ็บบริเวณฝีเย็บ

บางคนมีพังผืดเล็ก ๆ

บางคนมีความแห้งของช่องคลอดจากฮอร์โมนที่ลดลง

เมื่อมีเพศสัมพันธ์จึงอาจยังรู้สึกเจ็บได้

พอเจ็บครั้งหนึ่ง

ครั้งต่อไปก็เริ่มกลัว

พอกลัวก็ยิ่งเกร็ง

ยิ่งเกร็งก็ยิ่งเจ็บ

กลายเป็นวงจรที่ทำให้หลายคนเริ่มหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ไปโดยไม่รู้ตัว

กลัวท้องอีก

อันนี้เป็นเรื่องจริงที่พบได้บ่อยมาก

คนที่เพิ่งผ่านประสบการณ์คลอดลูกมาใหม่ ๆ โดยเฉพาะรายที่คลอดยาก คลอดนาน หรือเจ็บมาก

บางครั้งแค่คิดว่าจะตั้งครรภ์อีกก็ขนลุกแล้ว

พอมีเพศสัมพันธ์ก็อดคิดไม่ได้ว่า

"เดี๋ยวท้องอีกหรือเปล่า"

"ถ้าท้องอีกต้องคลอดอีกไหม"

"จะเจ็บอีกหรือเปล่า"

ความกลัวเหล่านี้สามารถลดความต้องการทางเพศลงได้อย่างมาก

ความเหนื่อย...ศัตรูตัวฉกาจของความโรแมนติก

เลี้ยงลูกอ่อนเป็นงานที่เหนื่อยมาก

บางคนไม่ได้นอนเต็มอิ่มเป็นเดือน

ลูกหลับแม่ตื่น

แม่หลับลูกตื่น

วนเวียนกันอยู่อย่างนี้

พอหัวถึงหมอน

สิ่งเดียวที่ต้องการไม่ใช่ความโรแมนติก

แต่เป็นการหมดสติ เอ๊ย...การนอนหลับ

ความเหนื่อยล้าและการอดนอนถือเป็นสาเหตุสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งที่ทำให้ความต้องการทางเพศลดลงหลังคลอด

สามีไม่ช่วยเลี้ยงลูก

อันนี้อันตรายกว่าฮอร์โมนเสียอีก

คุณแม่อุ้มลูกทั้งวัน

เปลี่ยนผ้าอ้อม

ชงนม

อาบน้ำ

กล่อมนอน

ส่วนคุณพ่อบางคนมีหน้าที่สำคัญคือ

นอนกรน

พอเป็นแบบนี้ทุกวัน

ความน้อยใจย่อมเกิดขึ้นได้

ผู้หญิงจำนวนมากไม่ได้หมดอารมณ์เพราะร่างกายอย่างเดียว

แต่หมดอารมณ์เพราะความรู้สึกว่า

"ฉันสู้คนเดียวอยู่หรือเปล่า"

ความรัก ความผูกพัน และการช่วยเหลือกันในชีวิตประจำวัน มีผลต่อความสัมพันธ์บนเตียงมากกว่าที่หลายคนคิด

แล้วภาวะซึมเศร้าหลังคลอดล่ะ?

เรื่องนี้สำคัญมาก

คุณแม่บางคนไม่ได้แค่เหนื่อย

แต่กำลังเผชิญกับภาวะซึมเศร้าหลังคลอด

อาการอาจเป็น

- เศร้าตลอดเวลา

- ร้องไห้ง่าย

- วิตกกังวลมาก

- รู้สึกไร้ค่า

- ไม่มีความสุขกับสิ่งที่เคยชอบ

เมื่อมีภาวะนี้ ความต้องการทางเพศก็มักลดลงอย่างชัดเจน

หากอาการรุนแรงหรือเป็นต่อเนื่อง ควรปรึกษาแพทย์ เพราะเป็นภาวะที่รักษาได้

แล้วเมื่อไรความรู้สึกจะกลับมา?

คำตอบคือ

ไม่มีใครเหมือนกัน

บางคนกลับมาเป็นปกติภายในไม่กี่เดือน

บางคนอาจใช้เวลาครึ่งปี

บางคนอาจนานกว่านั้น

สิ่งสำคัญคืออย่ารีบร้อน อย่าเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่น และอย่าคิดว่าตัวเองผิดปกติ

การกลับมาของความสัมพันธ์หลังคลอดไม่ใช่การแข่งขันวิ่ง 100 เมตร

แต่มันเป็นการวิ่งมาราธอน

ค่อย ๆ ปรับตัว ค่อย ๆ เรียนรู้บทบาทใหม่ของชีวิต

เพราะในวันที่ลูกน้อยเติบโตขึ้น นอนยาวขึ้น และพ่อแม่เริ่มมีเวลาของตัวเองมากขึ้น

บทบาทของ "แม่" และ "เมีย"

ก็สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสวยงาม

และต่อมความรู้สึกทางเพศที่หลายคนคิดว่าหายไปนั้น

ความจริงแล้วไม่ได้หายไปไหนเลย

มันแค่นอนพักอยู่ชั่วคราวเท่านั้นเองครับ

แหล่งอ้างอิง

Williams Obstetrics, 26th Edition, Chapter: Postpartum Care

Berek & Novak's Gynecology, 17th Edition, Female Sexual Function

ACOG Committee Opinion: Optimizing Postpartum Care

ACOG Practice Bulletin: Female Sexual Dysfunction

McDonald EA et al. Sexuality after childbirth: systematic review, Obstet Gynecol, 2015

Barrett G et al. Women's sexual health after childbirth, BJOG, 2000

O'Malley D et al. Postpartum sexual dysfunction and dyspareunia: review of evidence, AJOG, 2018